Hizmet Tespit Davası: Sigortasız veya Eksik Bildirilen Çalışma Nasıl İspatlanır?

Bir işyerinde yıllarca çalıştığı halde sigortası hiç yapılmayan, işe girişi geç gösterilen ya da asgari ücretten bildirildiği halde daha yüksek ücret alan çok sayıda işçi vardır. Bu eksiklikler emeklilik tarihini ve bağlanacak aylığı doğrudan etkiler. Eksik bildirilen çalışmanın Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kayıtlarına geçirilmesi için açılan davaya hizmet tespit davası denir.

Hangi Durumlarda Açılır?

• Hiç sigorta bildirimi yapılmadan çalıştırılma
• İşe giriş tarihinin gerçekte olduğundan geç gösterilmesi
• Ay içinde eksik gün bildirilmesi
• Ücretin gerçekte olduğundan düşük bildirilmesi (prime esas kazanç tespiti)

Dava Açma Süresi: 5 Yıl

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre hizmet tespit davası, hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıl içinde açılmalıdır. Örneğin 2022 yılında geçen çalışma için süre, 2027 yılının sonunda dolar. Bu süre hak düşürücü niteliktedir; geçtikten sonra o döneme ilişkin tespit istenemez. Ancak hizmetin SGK'ya bildirildiği veya Kurumca tespit edildiği hallerde süre uygulanmaz.

Görevli Mahkeme ve Taraflar

Dava iş mahkemesinde, iş mahkemesi bulunmayan yerlerde iş mahkemesi sıfatıyla bakan asliye hukuk mahkemesinde görülür. Dava işverene karşı açılır ve SGK davaya dahil edilir. Hizmet tespit davaları, SGK'nın da taraf olması nedeniyle kural olarak zorunlu arabuluculuk kapsamında değildir; işçilik alacakları ise ayrıca arabuluculuğa tabi olabilir.

Deliller

Hizmet tespit davalarında ispat yükü işçidedir ve mahkeme resen araştırma yapar. Başlıca deliller şunlardır:

• Bordro tanıkları: Aynı dönemde aynı işyerinde kayıtlı çalışan kişiler
• Komşu işyeri tanıkları: Yakın işyerlerinin sahipleri veya çalışanları
• İşyerine ait kayıtlar, puantaj, giriş kartları
• Banka hesabına yatan ödemeler, mesajlaşmalar, fotoğraflar
• Zabıta, vergi dairesi ve SGK denetim kayıtları

Mahkeme özellikle işyerinin o dönemde gerçekten faaliyette olup olmadığını ve tanıkların aynı dönemde orada bulunup bulunmadığını araştırır.

Emekliliğe Etkisi

Tespit edilen hizmet süreleri SGK kayıtlarına işlenir. Bu sayede prim gün sayısı artar, emeklilik tarihi öne gelebilir ve ücret farkının tespiti halinde bağlanacak aylık yükselebilir. Bu nedenle, özellikle sigortasız çalışılan ilk iş yılları için süre geçmeden harekete geçilmesi önemlidir.

Sonuç

Tokat merkezde veya ilçelerde sigortasız ya da eksik bildirimle çalıştıysanız, beş yıllık süre dolmadan durumunuzun değerlendirilmesi önerilir. İşten ayrılış sürecindeki diğer haklarınız için kıdem ve ihbar tazminatı ve fazla mesai alacakları yazılarımıza da göz atabilirsiniz. İş hukuku sayfamızda bu alandaki çalışmalarımız yer alıyor.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat ve yargı kararları değişebilir; somut olayınız için Tokat'taki büromuzla iletişime geçebilirsiniz.