Eşlerin evlilik birliğini sona erdirme konusunda ortak iradeye sahip olmaları ve boşanmanın sonuçları üzerinde anlaşmaları halinde anlaşmalı boşanma davası gündeme gelebilir. Çekişmeli boşanma davalarına kıyasla genellikle daha kısa sürede sonuçlanabilen bu süreçte, tarafların hazırlayacağı anlaşmalı boşanma protokolü büyük önem taşır.
Ancak eşlerin yalnızca “boşanmak konusunda anlaşmış olması” her durumda yeterli değildir. Türk Medeni Kanunu kapsamında anlaşmalı boşanmanın belirli şartları bulunmaktadır. Ayrıca nafaka, velayet, tazminat ve diğer mali sonuçların doğru şekilde düzenlenmemesi ilerleyen dönemlerde yeni uyuşmazlıkların ortaya çıkmasına neden olabilir.
Bu yazımızda anlaşmalı boşanma şartları, anlaşmalı boşanma protokolü, dava süreci, velayet, nafaka ve mal paylaşımı gibi merak edilen konuları ele alıyoruz.
Anlaşmalı boşanma; eşlerin boşanma konusunda ortak iradeye sahip oldukları ve boşanmanın hukuki sonuçları üzerinde anlaşarak mahkemeye başvurdukları boşanma türüdür.
Türk Medeni Kanunu'nun 166. maddesi kapsamında, evlilik en az bir yıl sürmüşse eşlerin birlikte mahkemeye başvurması veya eşlerden birinin açtığı boşanma davasını diğer eşin kabul etmesi halinde evlilik birliğinin temelinden sarsılmış olduğu kabul edilebilir.
Ancak mahkemenin anlaşmalı boşanmaya karar verebilmesi için bazı ek şartların da yerine getirilmesi gerekir.
Anlaşmalı boşanma davasının kabul edilebilmesi için temel olarak şu şartların bulunması gerekir:
Anlaşmalı boşanmanın en önemli şartlarından biri evliliğin en az bir yıl sürmüş olmasıdır.
Bir yıllık süre, resmi nikâhın gerçekleştirildiği tarihten itibaren hesaplanır. Evlilik henüz bir yılını doldurmamışsa Türk Medeni Kanunu'nun anlaşmalı boşanmaya ilişkin düzenlemesinden yararlanılması mümkün olmayabilir.
Her iki eşin de boşanmayı istemesi gerekir.
Taraflar mahkemeye birlikte başvurabilecekleri gibi eşlerden biri tarafından açılan boşanma davasının diğer eş tarafından kabul edilmesi de mümkündür.
Tarafların yalnızca boşanma konusunda değil, boşanmanın mali sonuçları ve varsa çocukların durumu konusunda da anlaşmaları gerekir.
Özellikle şu konular protokol hazırlanırken dikkatle değerlendirilmelidir:
Mal rejiminin tasfiyesi ve taşınmazların paylaşımı gibi konularda ise somut olayın özelliklerine göre ayrıca ayrıntılı hukuki düzenleme yapılması gerekebilir.
Anlaşmalı boşanma yalnızca taraflar arasında imzalanmış bir protokolün mahkemeye verilmesiyle tamamlanmaz.
Hakim, eşleri duruşmada bizzat dinleyerek boşanma konusundaki iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmelidir.
Bu nedenle tarafların duruşmaya katılımı anlaşmalı boşanma sürecinin önemli aşamalarından biridir.
Hakim, tarafların hazırladığı anlaşmalı boşanma protokolünü özellikle çocukların durumu ve boşanmanın mali sonuçları yönünden değerlendirir.
Çocuğun üstün yararına veya hukuka aykırı olduğu değerlendirilen bir düzenleme varsa hakim değişiklik önerebilir.
Tarafların bu değişikliği kabul etmesi halinde anlaşmalı boşanmaya karar verilebilir.
Anlaşmalı boşanma protokolü, eşlerin boşanmanın sonuçları konusunda hangi şartlarda anlaştığını gösteren yazılı belgedir.
Protokol, anlaşmalı boşanma davasının en önemli belgelerinden biridir.
İyi hazırlanmış bir protokolün açık, tereddüde yer vermeyen ve ileride uyuşmazlık oluşturmayacak şekilde düzenlenmesi önemlidir.
Örneğin yalnızca “tarafların birbirlerinden herhangi bir talebi yoktur” şeklindeki genel ifadeler, bazı durumlarda tarafların ileride ileri sürebilecekleri haklar açısından tartışmalara neden olabilir.
Bu nedenle her mali hakkın ayrı ayrı değerlendirilmesi daha sağlıklı olacaktır.
Her protokol somut olayın özelliklerine göre değişmekle birlikte genellikle aşağıdaki konular düzenlenir:
Boşanma iradesi: Tarafların karşılıklı olarak boşanmayı kabul ettikleri belirtilir.
Velayet: Ortak çocuk varsa velayetin hangi eşe bırakılacağı düzenlenir.
Kişisel ilişki: Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn ile çocuk arasındaki görüşme günleri ve koşulları belirlenebilir.
Nafaka: Çocuk için iştirak nafakası veya eşlerden biri için yoksulluk nafakası ödenip ödenmeyeceği ve ödenecekse miktarı düzenlenir.
Tazminat: Maddi veya manevi tazminat konusunda tarafların talepleri belirtilir.
Eşyalar ve ekonomik konular: Ev eşyaları, araçlar veya tarafların kendi aralarında anlaşarak düzenlemek istedikleri diğer ekonomik konular protokole eklenebilir.
Tarafların sahip olduğu taşınmazlar, şirket hisseleri veya yüksek değerli malvarlıkları söz konusu olduğunda protokolün çok daha ayrıntılı hazırlanması gerekebilir.
Anlaşmalı boşanma süreci genel olarak dava dilekçesi ve anlaşmalı boşanma protokolünün hazırlanmasıyla başlar.
Dava, görevli ve yetkili mahkemeye sunulur.
Boşanma davalarında görevli mahkeme kural olarak Aile Mahkemesidir. Aile Mahkemesi bulunmayan yerlerde ise ilgili Asliye Hukuk Mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla davaya bakabilir.
Dava açıldıktan sonra mahkeme tarafından duruşma günü belirlenir.
Duruşmada hakim tarafları dinler ve anlaşmalı boşanma protokolündeki hükümleri değerlendirir. Kanuni şartların yerine getirildiğinin anlaşılması halinde boşanma kararı verilebilir.
“Anlaşmalı boşanma ne kadar sürer?” en sık sorulan sorulardan biridir.
Anlaşmalı boşanma davaları, çekişmeli boşanma davalarına kıyasla genellikle daha kısa sürmektedir. Ancak kesin bir süre vermek mümkün değildir.
Süre;
göre değişebilir.
Şartların yerine getirildiği ve protokolün mahkeme tarafından uygun bulunduğu durumlarda anlaşmalı boşanma davasının tek duruşmada sonuçlanması mümkündür.
Bununla birlikte boşanma kararının verilmesi ile kararın kesinleşmesi aynı şey değildir. Boşanmanın nüfus kayıtlarına işlenebilmesi açısından kararın kesinleşme süreci de önem taşır.
Tarafların ortak çocuğu bulunuyorsa velayet konusunda da anlaşmaları gerekir.
Ancak anne ve babanın anlaşmış olması tek başına yeterli değildir. Mahkeme açısından esas olan çocuğun üstün yararıdır.
Hakim, protokoldeki velayet ve kişisel ilişki düzenlemesini çocuğun yaşı, ihtiyaçları ve somut olayın koşullarına göre değerlendirir.
Çocuğun üstün yararına uygun görülmeyen düzenlemelerde değişiklik yapılması talep edilebilir.
Evet.
Anlaşmalı boşanmada taraflar nafaka konusunda serbestçe düzenleme yapabilirler. Şartların oluşması halinde eşlerden biri lehine yoksulluk nafakası, ortak çocuk lehine ise iştirak nafakası belirlenebilir.
Taraflar nafaka talebinde bulunmamayı da kararlaştırabilir.
Ancak özellikle çocuklara ilişkin nafaka konusunda çocuğun üstün yararı dikkate alınır.
Nafakanın miktarı belirlenirken tarafların ekonomik ve sosyal durumlarının yanı sıra çocuğun eğitim, sağlık, barınma ve günlük yaşam giderleri gibi ihtiyaçları da önem taşır.
Boşanma ile mal rejiminin tasfiyesi birbirine bağlı olmakla birlikte hukuken ayrı değerlendirilmesi gereken konulardır.
Taraflar taşınmazlar, araçlar, banka hesapları veya diğer malvarlığı değerleri konusunda anlaşmışlarsa bunlara ilişkin düzenlemeler protokolde yer alabilir.
Ancak özellikle taşınmaz devri, tapu işlemleri ve mal rejiminden kaynaklanan alacaklar söz konusu olduğunda kullanılacak ifadelerin hukuki sonuçları dikkatle değerlendirilmelidir.
Eksik veya belirsiz bir düzenleme ileride mal paylaşımına ilişkin yeni uyuşmazlıklara yol açabilir.
Boşanma davasında avukatla temsil kural olarak zorunlu değildir. Kişiler davalarını kendileri de takip edebilir.
Bununla birlikte anlaşmalı boşanma protokolünde yer alan maddeler tarafların ilerideki hukuki ve ekonomik durumlarını doğrudan etkileyebilir.
Özellikle;
gibi konular söz konusu olduğunda protokolün hukuki sonuçlarının önceden değerlendirilmesi önem taşır.
Uygulamada protokollerde karşılaşılan sorunlardan biri belirsiz ifadelerin kullanılmasıdır.
Örneğin ödeme yapılacaksa tutar, tarih ve ödeme yöntemi açık şekilde yazılmalıdır. Çocukla kişisel ilişki kurulacaksa görüşme günleri mümkün olduğunca açık biçimde düzenlenmelidir.
Ayrıca tarafların hangi haklarından feragat ettiği veya hangi talepler konusunda anlaştığı tereddüde yer bırakmayacak şekilde belirtilmelidir.
İnternetten bulunan standart bir protokolün doğrudan kullanılması, her evliliğin malvarlığı, çocuk, nafaka ve ekonomik koşulları farklı olduğundan ileride hukuki sorunlar doğurabilir.
Mahkeme boşanmaya karar verdikten sonra kararın kesinleşmesi gerekir.
Kararın kesinleşmesinin ardından boşanma durumu nüfus kayıtlarına işlenir.
Protokolde kararlaştırılmış nafaka, tazminat veya diğer yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde ise şartlarına göre ayrıca hukuki yollara başvurulması gerekebilir.
Bu nedenle protokolün yalnızca boşanmayı sağlamak amacıyla değil, boşanma sonrasındaki dönemi de öngörecek şekilde hazırlanması önemlidir.
Tokat'ta anlaşmalı boşanma davası açmayı düşünen kişilerin, dava dilekçesi ve anlaşmalı boşanma protokolünü hazırlarken boşanmanın mali sonuçlarını ve varsa çocuklara ilişkin düzenlemeleri birlikte değerlendirmesi önemlidir.
Beneklioğlu & Kızılkaya Hukuk Bürosu, Tokat'ta aile hukuku ve boşanma davaları kapsamında anlaşmalı ve çekişmeli boşanma süreçleri, velayet, nafaka, tazminat ve mal paylaşımına ilişkin hukuki danışmanlık ve dava takip hizmetleri sunmaktadır.
Her boşanma dosyasının koşulları farklı olduğundan, izlenecek hukuki yolun somut olay özelinde değerlendirilmesi gerekir.
Anlaşmalı boşanma hükümlerinin uygulanabilmesi için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir.
Kanuni şartların sağlanması ve mahkemenin protokolü uygun bulması halinde davanın tek duruşmada sonuçlanması mümkündür. Ancak mahkemenin iş yoğunluğu ve dosyanın özellikleri nedeniyle kesin bir süre verilemez.
Hakimin tarafların boşanma iradelerini serbestçe açıkladıklarına kanaat getirebilmesi için tarafları bizzat dinlemesi gerekir.
Dava devam ederken tarafların mutabakatıyla değişiklik yapılabilir. Mahkeme de çocukların durumu veya mali sonuçlar bakımından gerekli gördüğü değişiklikleri taraflara önerebilir. Karar kesinleştikten sonraki değişikliklerin hukuki sonuçları ise düzenlenen konuya göre farklılık gösterebilir.
Tarafların malvarlığına ilişkin haklarının kapsamı ve protokolde nasıl düzenlendiği somut olaya göre değerlendirilmelidir. Mal rejiminin tasfiyesi boşanmadan ayrı hukuki sonuçlar doğurabileceğinden, bu konuda kullanılan ifadeler önemlidir.
Hayır. Eşler kendi aralarındaki nafaka konusunda anlaşabilirler. Ancak çocuklara ilişkin düzenlemelerde çocuğun üstün yararı mahkeme tarafından ayrıca dikkate alınır.
Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanma ve boşanmanın sonuçları konusunda uzlaşmaları halinde çekişmeli boşanmaya kıyasla daha hızlı ve daha az uyuşmazlık içeren bir yöntem olabilir.
Bununla birlikte anlaşmalı boşanma protokolünde yapılacak bir hata; nafaka, tazminat, velayet veya mal paylaşımı konusunda ilerleyen yıllarda yeni hukuki uyuşmazlıklara neden olabilir.
Bu nedenle boşanma süreci yalnızca evliliğin sona erdirilmesi açısından değil, tarafların boşanma sonrasındaki hak ve yükümlülükleri bakımından da dikkatle değerlendirilmelidir.
Beneklioğlu & Kızılkaya Hukuk Bürosu, Tokat'ta boşanma ve aile hukuku alanında hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunmaktadır. Somut olayınıza ilişkin hukuki değerlendirme ve süreç hakkında bilgi almak için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Her hukuki uyuşmazlık kendi somut koşulları içerisinde değerlendirilmelidir.
Durumunuzu birlikte değerlendirelim; ilk görüşmede haklarınızı ve izlenecek yolu netleştirelim.
Bizimle İletişime Geçin